Als de evolutie alle godvergeten poolkappen en stofwoestijnen op onze aardbol met schepselen kon bevolken, waarom laat ze het dan nu afweten? Het is toch het één of het ander, zou je denken: ofwel zorgen ingrijpende veranderingen ervoor dat organismen evolueren, en is de terugval van populaties die we nu zien een tijdelijk fenomeen. Ofwel valt die hele evolutie lelijk tegen, nu het erop aankomt. Moeten we ons dringend eigenhandig over al die zieltogende wezens ontfermen, of gewoon koelbloedig afwachten tot ze op eigen houtje geëvolueerd zijn tot een robuustere versie van hun verdwenen voorouders? (Klik hier voor de PDF-versie)
Metacognitie: denken over denken, weten over weten
Wetenschappers hebben een geleerde term bedacht voor ‘denken over denken’, namelijk ‘metacognitie’. Dat verscheidene hersengebieden elkaar voortdurend informatie doorspelen wist u natuurlijk al, maar dat is niet alles: onderzoekers komen in ons brein ook steeds meer processen op het spoor die zich voornamelijk bezighouden met het opvolgen van de inhoud en de prestaties van andere processen. Klik hier voor de PDF-versie.
De ondoorgrondelijke wegen van de wortel
Van schriele wilde planten naar productieve voedselleveranciers: het selectieproces waaraan boeren gewassen eeuwenlang hebben onderworpen, was duidelijk succesvol. Eén ding zagen ze echter over het hoofd: de wortel. De gewassen waarmee we onze akkers inzaaien zetten alles in op bovengrondse groei en hebben vaak een problematisch klein wortelstelsel, waardoor heel veel water en meststoffen verspild worden. Kunnen we daar wat aan doen? Klik hier voor de PDF-versie.
Vooruitziende vogels
Wetenschappers die zich verdiepen in de verstandelijke capaciteiten van vogels vallen van de ene verbazing in de andere. Vooral in de vergelijkende psychologie werd in de afgelopen jaren veel vooruitgang geboekt. Onze gevederde vrienden blijken over veel meer vooruitziendheid en inlevingsvermogen te beschikken dan u zo op het eerste zicht zou denken. Klik hier voor de PDF-versie.
NDM-1: In het spoor van de superbacterie
De lucratieve sector van het medisch toerisme in India is goed voor minstens 100.000 patiënten per jaar. Het land stond dan ook op zijn kop toen microbioloog Timothy Walsh bekend maakte dat hij in New Delhi een gevaarlijk antibioticaresistentiegen ontdekt had. Hoewel het contrast tussen de relatief smetteloze verzorging voor westerse patiënten en de omstandigheden waarin de gewone Indiër zich moet laten behandelen gevonden vreten zijn voor TV-documentaires, is het echter maar de vraag of het wel zinvol is om de twee met elkaar te vergelijken. Verslag vanuit India. Klik hier voor de PDF-versie.
H5N1: Wie is er bang van de vogelgriep?
Het onderzoek naar het vogelgriepvirus H5N1 lokt hevige controverse uit. Is het verantwoord om in het lab een gevaarlijk en zeer besmettelijk griepvirus te kweken? Ron Fouchier vindt van wel, want hetzelfde zal vroeg of laat in de natuur gebeuren, en dus is er niet alleen dringend nood aan fundamenteel onderzoek, maar moeten we ook weten waarnaar we in het wild moeten zoeken. Anderen maken zich grote zorgen over de veiligheid, en twijfelen of er wel zo hard gezocht wordt. Klik hier voor de PDF-versie.
Van vuistbijl tot voertaal
Heel erg lang geleden was er een tijd waarin de dieren nog konden praten, weet elk kind dat zo nu en dan een ouderwets sprookje – of een Disney-DVD – krijgt voorgeschoteld. Zullen we ooit echte gesprekken kunnen voeren met andere intelligente diersoorten? En wat is het geheim van het unieke taalvermogen van de mens? Heeft onze handigheid met werktuigen er soms wat mee te maken? Of zijn het de spiegelneuronen die ons leerden spreken? Klik hier voor de PDF-versie.
Culturele evolutie: apen apen apen na
Zelfs cultuur ontsnapt niet aan de biologie. Aangezien ze het resultaat is van menselijke handelingen, en mensen aan natuurlijke selectie onderhevig zijn, doen culturen niet zomaar wat ze willen: een cultuur die het voortplantingssucces al te zeer belemmert zal uiteindelijk verdwijnen. Bovendien blijken culturele uitingen net zoals soorten te evolueren, en komen ze ook bij dieren voor. Klik hier voor de PDF-versie.
Bekende bekken anders bekeken
De Darwinvink is een schoolvoorbeeld van een schoolvoorbeeld. Iedereen kent het verhaal van de onopvallende vogels van Galapagos met de sterk uiteenlopende snavels, die Charles Darwin inspiratie gaven voor zijn ideeën over evolutie. Maar wetenschappers zijn nog steeds niet uitgekeken op de beestjes: enkele van de basiselementen van het overbekende verhaal bleken namelijk nog nooit onderzocht. En de Vereniging voor Misnoegde Darwinduiven doet haar beklag. Klik hier voor de PDF-versie.
Oog om oog, hand in hand
Vooraanstaande wetenschappers maken kletterende ruzie over de voorwaarden waaronder dieren het wagen met elkaar samen te werken. In de dierenwereld regeert de wet van de jungle: het is eten of gegeten worden. Maar dieren kunnen ook voorbeeldig samenwerken. Als beide partijen daar beter van worden, tenminste. Net als bij mensen wordt er echter volop vals gespeeld – en geven ze soms blijk van wat sterk op belangeloze inzet lijkt. Hoe kan dat? Klik hier voor de PDF-versie.
Wee de wetenschap 